Het eerste kinderboek
De achttiende eeuw

Pas aan het eind van de achttiende eeuw werd de literatuur voor volwassenen en kinderen gescheiden. Tot die tijd hoorden en lazen kinderen eigenlijk altijd dezelfde dingen als hun ouders en opvoeders. Zeker in de middeleeuwen was er weinig verschil tussen de kinderen vanaf 7 jaar en de volwassenen. Ze deden met alles mee met de volwassenen, droegen dezelfde kleding, lazen dezelfde boeken en deden hetzelfde werk, maar dan wel eerst als leerling of page, dan als gezel of leerling en pas veel later als meester.
Die splitsing tussen jeugdliteratuur en het volwassenen boek had te maken met hoe mensen tegen kinderen aankeken en hoe deze ‘kijk’ langzaam veranderde, samen met de ‘ontdekking’ van het kind. De volwassenen ontdekten dat kinderen ook eerst kind moesten kunnen zijn en pas later volwassenen hoefden na te gaan doen en te gaan worden.

Kinderen moesten ook anders opgevoed worden met goede voorbeelden en positievere ervaringen. Er waren al heel lang bakerrijmpjes, die altijd mondeling werden overgebracht, kinderprenten en liedjes voor kinderen en er waren een aantal sprookjes meer gericht op kinderen, zoals de ‘Sprookjes van Moeder de Gans’, maar nu kwamen er ook steeds meer verhalen waarin stoute kinderen toch weer het goede gingen doen. Daar konden kinderen dan van leren.

Het eerste echte kinderboek is geschreven door  Hiёronymus van Alphen in 1778 en heet: ‘Proeve van kleine gedigten voor kinderen’.
Hij schreef al snel 2 vervolgen hierop. In deze boeken staan versjes waarin liefde, geluk, maar ook deugd (soort gehoorzaamheid) voorop staan. Er was veel behoefte naar en er werden dan ook veel boekjes van gedrukt.

Tot ver in de 19e eeuw is dit boek een van de meest verkochte en gelezen kinderboeken, waarschijnlijk doordat het zo goed geschreven was, en zeker niet alleen door de wijze lessen. Kinderen kenden de gedichtjes uit hun hoofd, zo vaak werden ze voor gelezen.

Hieronder een zo'n gedichtje uit "de Proeve"  met het plaatje.
Als je wilt weten wat een drijftol is, kijk dan hier.


Mijn eerste kinderboek was die van Nijntje. En die van jou?
Als je nu een boek wilt kopen, kun je verschillende dingen doen: kijken in een boekenwinkel, in een kinderboekenwinkel of op internet. Er zijn zoveel verschillende kinderboeken...
Maar wat was nou het échte eerste kinderboek? Lees dat hieronder.
De drijftol

Nooit loopt mijn drijftol zonder slagen
Want hou ik op, dan loopt hij niet
Ik heb in al dat slaan verdriet
En zal om ander speelgoed vragen

Maar is ’t ook zo met Flipje niet?
Ja, had ik nimmer slaag te vrezen,
‘k Zou zelden in mijn boeken lezen
En dat geeft vader ook verdriet.

Foei dat ik van mijn tol moet leeren
Met vlijt te werken zonder dwang.
‘k Wil tot mijn straf mijn levenlang
Geen ander speelgoed gaan begeeren.

Uit: Proeve van kleine gedigten voor kinderen door Hiёronymus van Alphen
Doorgaan
naar Leesboeken over de middeleeuwen